Дуо чист?
Забур 109:21-22 намунаи хуби дуои ҳақиқӣ аст. Довуд, ки аз ҷониби душманон зулм мешуд, дуо кард: «Аммо Ту барои ман, эй Худованд Худо, ба хотири номи Худ; зеро ки раҳмати Ту некӯст, маро наҷот деҳ. Зеро ки ман мискин ва мӯҳтоҷам, ва дилам дар даруни ман маҷрӯҳ аст» (KJV). Дар ин дуо се чиз мавҷуд аст:
Дарки ниёзи муайян, Заъфи инсонӣ, ки ба қудрати Мутлақ часпидааст, ва Эътимод ба раҳмат ва некии Худо.
Ин мувофиқи талаботест, ки дар Ибриён 11:6 гуфта шудааст, ки онҳое, ки ба Худо наздик мешаванд, «бояд имон дошта бошанд, ки Ӯ ҳаст, ва Ӯ ба онҳое, ки Ӯро боғайратона меҷӯянд, мукофотдиҳанда аст». Имон ба ирода ва некии Худо муҳим аст.
Инсон Исои Масеҳ бешубҳа бузургтарин намунаи дуои ҳақиқӣ аст. Ояти 4-и Забур 109 мегӯяд: «Барои муҳаббати ман онҳо душманони ман ҳастанд: аммо ман худро ба дуо месупорам». Ин суханон ба таври пешгӯӣ дар бораи Худованд Исо сухан мегӯянд. Калимаҳои «худро ба» аз ҷониби тарҷумонҳо илова шудаанд, аз ин рӯ матн дар охири оят аслан «аммо ман дуо» аст. Китоби рақамӣ аз ҷониби Ф. В. Грант онро чунин тарҷума мекунад: «... ва ман [ҳама] дуо ҳастам». Худованд Исо худи дуо буд. Ҳаёти Ӯ ифодаи доимии вобастагӣ буд, ки хусусияти асосии дуо аст.
Дуо нафаси рӯҳонии ҷон аст. Ин зоҳиршавии ҳаёти рӯҳонӣ аст. Вақте ки таъқибкунанда, Шоули Тарсус, ба Масеҳ табдил ёфт, фикр кунед. Худованд ҳангоми фиристодани Ҳанониё ба Шоул гуфт: «Инак, ӯ дуо мекунад» (Аъмол 9:11). Ин далели дили тағйирёфта ва нафаси ҳаёти илоҳӣ буд.
Дуои ҳақиқӣ инчунин шукргузорӣ, ибодат, илтиҷо ва шафоъатро барои дигарон ифода мекунад.
Чӣ тавр дуо кардан
1. Бо имон дуо кунед.
Худованд таълим дод: «Ҳар чизеро, ки хоҳед, вақте ки дуо мекунед, имон дошта бошед, ки онҳоро ... хоҳед дошт» (Марқӯс 11:24). Ба мардони кӯре, ки барои шифо ба назди Худованд омаданд, Ӯ пурсид: «Оё имон доред, ки ман инро карда метавонам?» Вақте ки онҳо ҷавоб доданд: «Бале, Худованд», Ӯ ба чашмони онҳо даст расонд ва гуфт: «Мувофиқи имони шумо ба шумо бод» (Матто 9:28-29). Яъқуб низ ба мо дар бораи дар имон пурсидан ва шубҳа накардан ё дудилагӣ накардан дастур медиҳад (Яъқуб 1:6-7).
2. Бо рӯҳи бахшанда дуо кунед.
Исо таълим дод: «Ва вақте ки шумо истода дуо мекунед, агар бар зидди касе чизе дошта бошед, бубахшед: то ки Падари шумо низ, ки дар осмон аст, гуноҳҳои шуморо бубахшад» (Марқӯс 11:25). Ин ҳам дар намунае, ки Ӯ ба шогирдон дод, ифода ёфтааст: «Қарзҳои моро бубахш, чунон ки мо қарздорони худро мебахшем» (Матто 6:12). Забурнавис гуфт: «Агар ман дар дили худ бадӣ дошта бошам, Худованд маро намешунавад» (Забур 66:18).
3. Бо шукргузорӣ дуо кунед.
Филиппиён 4:6 ба мо таълим медиҳад: «Барои ҳеҷ чиз ғамгин набошед; балки дар ҳама чиз бо дуо ва илтиҷо бо шукргузорӣ хоҳишҳои худро ба Худо маълум кунед». Шукргузорӣ бояд ҳамеша муносибати моро ба Худо тавсиф кунад. «Шукргузор бошед» як насиҳат дар Қӯлассиён 3:15 аст. Забурҳо аз ифодаҳои шукргузорӣ ба Худо фаровонанд ва моро водор мекунанд, ки «бо шукргузорӣ ба ҳузури Ӯ биёем» ва «ба Худованд шукр гӯем; номи Ӯро бихонем» (Забур 95:2, 105:1).
4. Бо иқрор дуо кунед.
Дар бораи дуои имон сухан ронда, Яъқуб мегӯяд: «Гуноҳҳои худро ба якдигар иқрор кунед ва барои якдигар дуо кунед, то шифо ёбед» (Яъқуб 5:16). Ин суханон нишон медиҳанд, ки иқрори гуноҳҳо ё хатогиҳо бояд дуоҳои моро ба Худо ҳамроҳӣ кунанд. Ин хусусияти иқрор махсусан дар дуоҳои Эзро ва Дониёл ва дар илтиҷоҳои Исроил ва левиён дар замони Наҳемё дида мешавад (Эзро 9:6-10; Дониёл 9; Наҳемё 9:3-20).
5. Бо рӯза дуо кунед.
Навиштаҳои қаблӣ ва бисёр дигар дар Аҳди Қадим ва Ҷадид рӯза ва ранҷро бо дуо мепайванданд (Аъмол 13:2, 14:23; 1 Қӯринтиён 7:5). Худованд 40 рӯз рӯза дошт, вақте ки Шайтон Ӯро васваса кард. Ӯ ба шогирдонаш гуфт, ки як навъ дев танҳо бо дуо ва рӯза берун карда мешавад (Матто 17:21). Рӯза худдорӣ аз ғизои зарурӣ ва дигар чизҳо, ва тамаркуз ба дуои самимӣ аст.
6. Бо ғайрат ва самимият дуо кунед.
Яъқуб ба мо мегӯяд, ки «дуои самарабахши марди одилона бисёр фоида дорад» ва Илёс «боғайратона дуо кард» (Яъқуб 5:16-17). Дуоҳои ғайратнок гармӣ ва шиддати бузурги эҳсосро ифода мекунанд. Онҳо аз ботини инсон меоянд.
7. Бо виҷдони пок дуо кунед.
Юҳанно ин ҷанбаи дуоро дар номаи аввали худ ба мо пешниҳод мекунад. Ӯ гуфт, ки мо бояд «дар амал ва дар ҳақиқат дӯст дорем. Ва аз ин рӯ мо медонем, ки мо аз ҳақиқат ҳастем, ва дилҳои худро дар назди Ӯ итминон хоҳем дод ... Эй маҳбубон, агар дили мо моро маҳкум накунад, пас мо ба Худо эътимод дорем. Ва ҳар чизеро, ки хоҳиш кунем, аз Ӯ мегирем, зеро ки мо аҳкоми Ӯро риоя мекунем, ва он чизҳоеро мекунем, ки дар назари Ӯ писанданд» (1 Юҳанно 3:18-19,21-22). Ин суханон ба мо таълим медиҳанд, ки агар имондор дар ҳақиқати Худо роҳ равад ва он чиро, ки ба Ӯ писанд аст, кунад, дил итминон дорад ва инсон виҷдони пок ва эътимод ба Худо дорад, ки дар дуо хоҳиш кунад ва он чиро, ки хоҳиш кардааст, қабул кунад.
8. Бо итоат ба иродаи Худо дуо кунед.
Мо инчунин дар номаи аввали Юҳанно мехонем: «Агар мо чизеро мувофиқи иродаи Ӯ хоҳиш кунем, Ӯ моро мешунавад: Ва ... мо медонем, ки мо хоҳишҳоеро, ки аз Ӯ хоста будем, дорем» (1 Юҳанно 5:14-15). Дар дуо мо бояд ҳамеша иродаи Худоро барои худ баррасӣ кунем ва ба он итоат кунем. Худованд Исо дар азоб дуо кард: «На иродаи Ман, балки иродаи Ту ба амал ояд» (Луқо 22:42).
9. Муайян ва мухтасар дуо кунед.
Худованд ба шогирдон дастур дод, ки такрорҳои беҳуда ё суханронии зиёд, чунон ки бутпарастон – одамоне, ки Худоро намешиносанд – дар дуо мекунанд, истифода набаранд (Матто 6:7). Ӯ инчунин таъкид кард, ки барои ниёзҳои худ ба таври муайян хоҳиш кунем (Луқо 11:5-10). Дар Воиз 5 ба мо насиҳат дода шудааст, ки «суханони мо кам бошанд» ва дар хонаи Худо «бисёр сухан» истифода набарем (Воиз 5:2-3).
10. Бо истодагарӣ дуо кунед.
Дар насиҳат дар бораи дуо дар Эфсӯсиён 6:18, мо калимаҳои «бо тамоми истодагарӣ»-ро меёбем. Румиён 12:12 мегӯяд: «Дар дуо доимӣ бошед». Ҳамин тавр, истодагарӣ ва давом додан дар дуо зарур аст.
Худо моро ба дуо даъват мекунад
Масеҳиён ташвиқ карда мешаванд, ки «бо ҷасорат ба тахти файз наздик шавем, то раҳмат ба даст орем ва файзро барои кӯмак дар вақти ниёз пайдо кунем» (Ибриён 4:16). Ин тахти файз аст, ки дар он раҳмат ва кӯмак дастрас аст, ки мо метавонем ба он наздик шавем. Ҳукм бар гуноҳ дар салиби Ҷолҷота иҷро шудааст, аз ин рӯ мо бо ҷасорат дар дуо ба тахти файзи бесазои Худо наздик мешавем.
Пас аз навиштан, ки имондорон бо хуни Исои Масеҳ, ки сулҳи мост, наздик карда шудаанд, Павлус гуфт: «Зеро ки ба воситаи Ӯ ҳар дуи мо [Яҳудӣ ва Ғайрияҳудӣ] бо як Рӯҳ ба Падар дастрасӣ дорем» (Эфсӯсиён 2:18). Чӣ қадар муборак аст донистани он, ки мо ҳоло ба Худо ҳамчун Падари худ дастрасӣ дорем ва метавонем дар ин муносибати наздик ва меҳрубононаи фарзанд ба падар ба Ӯ наздик шавем.
Павлус дар Румиён 8 ба мо итминон медиҳад: «Ҳамчунин Рӯҳ низ заъфҳои моро кӯмак мекунад: зеро ки мо намедонем, ки чӣ тавр бояд дуо кунем, чунон ки бояд: балки худи Рӯҳ барои мо бо нолаҳо шафоъат мекунад» (Румиён 8:26). Дигар Навиштаҳо дар бораи «ҳамеша бо тамоми дуо ва илтиҷо дар Рӯҳ дуо кардан» ва «дар Рӯҳи Муқаддас дуо кардан» сухан мегӯянд (Эфсӯсиён 6:18; Яҳудо 20).
Худованд инчунин таълим дод: «Агар ду нафари шумо дар рӯи замин дар бораи ҳар чизе, ки хоҳиш кунанд, мувофиқат кунанд, он аз ҷониби Падари Ман барои онҳо иҷро хоҳад шуд» (Матто 18:19). Ин як ваъдаи муборак аст, ки ба дуои дастаҷамъӣ бо якдигар дахл дорад. Дар дуои якҷоя қудрат ва ваъдаи махсус мавҷуд аст, чунон ки бисёр намунаҳо дар Навиштаҳо нишон медиҳанд.
Ба кӣ дуо кунем?
Вақте ки Исо дар рӯи замин буд, Ӯро мустақиман дар ибодат ва дуо муроҷиат мекарданд. «Як махав омад ва Ӯро ибодат карда, гуфт: Худованд, агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок кунӣ. Ва Исо дасти Худро дароз карда, ба ӯ даст расонд ва гуфт: Мехоҳам; пок шав. Ва дарҳол махави ӯ пок шуд» (Матто 8:2-3). Ин боб минбаъд ҳодисаҳои хоҳишҳо ба Худованд Исоро (ниг. Матто 8:6,25, 9:27) ва ҷавобҳоро, ки дар тамоми Инҷилҳо низ мавҷуданд, сабт мекунад.
Исои Масеҳ Худо аст, аз ин рӯ дуоро метавон ба таври дуруст мустақиман ба Ӯ муроҷиат кард, чунон ки мо дар Аъмол ва Номаҳо меёбем (ниг. Аъмол 1:24, 4:24, 7:59-60, 9:6,10, 10:14; 2 Қӯринтиён 12:8-9; 2 Таслӯникиён 2:16-17). Ҳамчун Масеҳи ҷалолёфта дар осмон, Ӯ дар Номаҳо бо Худои Падар алоқаманд дида мешавад. Ваҳй 5 нишон медиҳад, ки Исои Барраи Худо аз ҷониби ҷамъияти наҷотёфта дар осмон дар рӯзи оянда ибодат ва ситоиш хоҳад шуд.
Мо имтиёз дорем, ки мустақиман ба Худо ҳамчун Падари худ ба номи Худованд Исои Масеҳ дуо кунем, ва ба мо итминон дода шудааст, ки он чиро, ки хоҳиш мекунем, қабул хоҳем кард. Исо гуфт: «Ва дар он рӯз шумо аз Ман чизе нахоҳед пурсид. Ба ростӣ, ба ростӣ, ба шумо мегӯям, ҳар чизеро, ки аз Падар ба номи Ман хоҳиш кунед, Ӯ ба шумо хоҳад дод. То ҳол шумо ба номи Ман чизе нахостаед; бихоҳед, ва хоҳед гирифт, то ки шодии шумо пурра бошад ... Зеро ки худи Падар шуморо дӯст медорад, зеро ки шумо Маро дӯст доштед» (Юҳанно 16:23-24,27). Танҳо ба номи баланди Исо мо метавонем ба Падар наздик шавем ва аз Ӯ чизе хоҳиш кунем.
Дар Навиштаҳо ҳеҷ дуое ба Рӯҳи Муқаддас, ки Ӯ низ Худо аст, муроҷиат карда нашудааст, ва ба мо ҳеҷ гоҳ дастур дода нашудааст, ки ба ин шахси илоҳии Худо дуо кунем. Сабаб дар он аст, ки Ӯ Ҳамон аст, ки ба мо дар дуо кӯмак мекунад ва барои мо шафоъат мекунад (Румиён 8:26). Ӯ моро имкон медиҳад, ки дар Рӯҳ ба Худои Падар ва ба Худованд Исо дуо кунем (Эфсӯсиён 6:18; Яҳудо 20).
Навиштаҳо ба мо ҳеҷ далел ё иҷозат барои дуо кардан ба дигарон намедиҳанд.
Кай дуо кунем
Довуд, забурнавис, навишт: «Овози маро субҳ хоҳӣ шунид, эй Худованд; субҳ дуои худро ба Ту равона мекунам ва ба боло менигарам» (Забур 5:3). Муҳим аст, ки дар оғози рӯз, вақте ки ақли шумо равшан ва тару тоза аст ва рӯзи нав дар пеши шумост, ба Худованд дар дуо рӯй оред. Мо набояд танҳо рӯзро бо Худо дар дуо оғоз кунем, балки бо хондани Каломи Ӯ низ.
Довуд инчунин эълон кард: «Шом, ва субҳ, ва нисфирӯзӣ, дуо мекунам, ва бо овози баланд фарёд мезанам: ва Ӯ овози маро хоҳад шунид» (Забур 55:17). Ҳамчунин мо мебинем, ки пайғамбар Дониёл одатан дар ҳуҷраи худ се маротиба дар як рӯз дар зонуҳояш дар назди Худои худ дуо мекард ва шукр мегуфт, ва ин дар ҳоле буд, ки фармони подшоҳ дуо кардан ба Худои Яҳуваро манъ карда буд (Дониёл 6:7-10).
Ғайр аз чунин вақтҳои мунтазами дуо, Китоби Муқаддас моро насиҳат медиҳад, ки «ҳамеша», «беист» дуо кунем (Эфсӯсиён 6:18; 1 Таслӯникиён 5:17).
Барои чӣ дуо кунем
Дар баррасии баъзе чизҳое, ки Китоби Муқаддас моро ба дуо кардан дар бораи онҳо равона мекунад, мо метавонем бо насиҳати ҳамаҷонибае, ки дар Филиппиён 4:6 дода шудааст, оғоз кунем, ки мегӯяд: «Барои ҳеҷ чиз ғамгин набошед; балки дар ҳама чиз бо дуо ва илтиҷо бо шукргузорӣ хоҳишҳои худро ба Худо маълум кунед». Ҳеҷ чиз он қадар хурд ё он қадар бузург нест, ки дар дуо ва шукргузорӣ бо Худо дар бораи он сухан нагӯем. Ба мо гуфта шудааст, ки дуо кунем:
1. Барои ҳама одамон ва мақомот.
Павлус навишт: «Пас, насиҳат медиҳам, ки пеш аз ҳама, илтиҷоҳо, дуоҳо, шафоъатҳо ва шукргузориҳо барои ҳама одамон; барои подшоҳон ва барои ҳамаи онҳое, ки дар ҳокимият ҳастанд, карда шаванд; то ки мо дар тамоми худотарсӣ ва ростқавлӣ зиндагии ором ва осоишта ба сар барем» (1 Тимотиюс 2:1-2). Хоҳиши Худо ин аст, ки «ҳама одамон наҷот ёбанд ва ба дониши ҳақиқат бирасанд» (1 Тимотиюс 2:4). Мо бояд барои тамоми инсоният дуо кунем, то ки онҳо наҷот ёбанд. Дар ин замонҳои хатарнок ва инқилобӣ ниёзи махсус ба дуо барои ҳокимон ва ҳамаи онҳое, ки дар ҳокимият ҳастанд, вуҷуд дорад. Ҳукумат аз Худост, ва мо бояд ба онҳое, ки дар он ҳастанд, эҳтиром гузорем ва барои онҳо дуо кунем.
2. Барои маҳбусон.
Калима дар Ибриён 13 ин аст, ки мо бояд «маҳбусонро ба ёд орем, чунон ки бо онҳо баста шудаем: онҳоеро, ки бад муносибат карда мешаванд, чунон ки худатон низ дар бадан ҳастед» (Ибриён 13:3 JND). Бисёре аз масеҳиён дар замонҳои Китоби Муқаддас ва дар тӯли асрҳо, ва ҳатто ҳоло дар замони мо, барои имони худ дар зиндонҳо азоб кашиданд. Мо бояд барои онҳо дуо кунем, чунон ки дар рӯҳ бо онҳо баста шудаем.
3. Барои хизматгорони Худованд.
Дар номаҳои худ Павлус аксар вақт дуоҳои имондоронро хоҳиш мекард. Ба ҷамъомади Эфсӯс навишта, ӯ хоҳиш кард: «... Илтиҷо барои ҳамаи муқаддасон; ва барои ман, то ки ба ман сухан дода шавад, то ки даҳони худро бо ҷасорат кушоям, то сирри Инҷилро маълум кунам» (Эфсӯсиён 6:18-19 KJV). Ба Таслӯникиён ӯ навишт: «Ниҳоят, бародарон, барои мо дуо кунед, то ки каломи Худованд озодона паҳн шавад ва ҷалол ёбад» (2 Таслӯникиён 3:1).
4. Барои онҳое, ки зери ранҷ ва беморӣ азоб мекашанд.
Яъқуб 5 дастур медиҳад: «Оё касе аз шумо ранҷ мекашад? Бигзор ӯ дуо кунад ... Оё касе аз шумо бемор аст? Бигзор ӯ пирони калисоро даъват кунад; ва бигзор онҳо бар ӯ дуо кунанд, ӯро бо равған ба номи Худованд тадҳин кунанд: Ва дуои имон беморро наҷот хоҳад дод». Ин ваъдаи баракат аст (Яъқуб 5:13-15).
5. Дуои гунаҳкор.
Дуое, ки гунаҳкори наҷотнаёфта метавонад бо итминон аз шунида шудан дуо кунад, дуои боҷгир аст, ки «ба синаи худ зад ва гуфт: Худоё, ба ман гунаҳкор раҳм кун». Худованд Исо гуфт, ки ӯ ба хонаи худ сафедшуда баргашт (Луқо 18:13).
Монеаҳо ба дуо
Мо ба таври мухтасар баъзе чизҳоеро зикр мекунем, ки ба ҷавоб додани дуоҳо монеа эҷод мекунанд: дили маҳкумкунанда аз виҷдони бад (1 Юҳанно 3:20-21), рӯҳи шубҳанок (Марқӯс 11:23), нигоҳ доштани бадӣ дар дил (Забур 66:18), шубҳа ё беимонӣ (Яъқуб 1:6-7), ниятҳои бад ё худхоҳона (Яъқуб 4:3), ва муносибатҳои нодуруст байни зану шавҳар (1 Петрус 3:7).
Дуои мо
Бигзор Худованд ин мулоҳизаҳоро дар бораи дуо ба ҳамаи хонандагони мо баракат диҳад ва ба воситаи дуои зинда ва ғайратнок пирӯзӣ бахшад.
