Дуои Ҳанно: Имон, озмоиш ва Подшоҳи тадҳиншудаи Худо

Китоби якуми Самуил бо таърихи мухтасари марди худотарс бо номи Элқона оғоз меёбад, ки дар замони Доварон зиндагӣ мекард. Қисмати ӯ дар рӯзҳои харобии қавми Худо умуман ва коҳинон махсусан афтода буд. Аммо ин ӯро аз иҷрои Каломи Худо боз надошт. Ӯ «ҳар сол аз шаҳри худ ба Шило барои ибодат ва қурбонӣ ба Худованд лашкарҳо мерафт.» Аз оилаи ӯ ёдоварӣ шудааст; ӯ ду зан дошт, Ҳанно ва Пеннина. Охирин фарзандон дошт; аввалӣ надошт. Ин тафсилот барои он оварда шудаанд, ки шароити махсуси таваллуди Самуилро ба мо нишон диҳанд.

Худо хост, ки Ҳанноро аз баракати модарӣ маҳрум кунад, то ба ӯ нишон диҳад, ки мо шубҳа надорем, ки дахолати Ӯ ба нафъи қавми Ӯ, дар лаҳзаи бӯҳрон, на тавассути ҷисм, балки тавассути амали имон хоҳад буд. Вай бояд мефаҳмид, ки Худо қуввати Худро дар заъфи ӯ комил хоҳад кард. Аз ин рӯ, вай гуфт: «бо қувват ҳеҷ кас ғолиб нахоҳад шуд.» Инро вай дар озмоиши оташини имон омӯхт.

Аммо, дар озмоиш, вай дар дуо ба Худо муроҷиат кард.

«Вай дар талхии ҷон буд, ва ба Худованд дуо кард, ва сахт гирист.» «Вай дар дили худ сухан гуфт; танҳо лабонаш ҳаракат мекарданд, аммо овозаш шунида намешуд.» Ин як дуои ифоданашуда буд, мисли он ки Монтгомери тасвир кардааст:

«Дуо хоҳиши самимӣи ҷон аст, Ифодашуда ё ифоданашуда, Ҳаракати оташи пинҳонӣ, ки дар сина меларзад.»

Барои ӯ ин на танҳо гуфтани дуо, балки самимона дуо кардан буд. Тафовут дар ҳамин аст. Мумкин аст, ки хоҳишро ифода кунед ва онро ҳис накунед; аз тарафи дигар, хоҳишро ҳис кунед ва онро ифода накунед. Мумкин аст, ки «аз фаровонии суханон» дуо кунед; аз тарафи дигар, «аз фаровонии ғам.» Вай гуфт: «аз фаровонии шикоят ва ғами худ сухан гуфтам.» Ин дуои самимӣ буд, ки ба гӯши Худо расид ва ҷавоби Ӯро овард.

Нишони дигари самимияти он давомнокии он буд. Вай дар назди Худо исроркорона буд. Вай медонист, ки Ӯ ҷавоб хоҳад дод, ва барои ҷавоб ба Ӯ мунтазир буд. Ин аз дуои расмӣ чӣ қадар фарқ дорад. Кас метавонад расман аз Худо чизе талаб кунад, бе он ки эҳтиёҷи махсус ва фаврӣ ба он чизе, ки талаб мекунад, ҳис кунад; ва вақте ки Худо хомӯш мемонад ва ҷавобро боздорад, пас кас ба Ӯ дигар илтимос намекунад. Ин имон нест; ин танҳо расмият аст. Вақте ки кас аз Худо чизеро бо имон талаб мекунад, кас ҷавобро интизор мешавад ва то гирифтани он талаб карданро давом медиҳад. Худо худро ваъда додааст, ки ба онҳое, ки ба Ӯ ба ин тариқ дуо мекунанд, ҷавоб диҳад. Ӯ ба онҳое, ки «шабу рӯз ба Ӯ фарёд мезананд» (Луқо 18:7) ҷавоб хоҳад дод. Мо метавонем мутмаин бошем, ки Худо ҳамеша самимияти моро ҳангоми дуо кардан месанҷад.

Имони Ҳанно санҷида шуд; баъд аз он Худо ҷавоби Худро дод. Ва баъд аз он ки вай ҷавоби Ӯро гирифт, дуои вай ба ҳамду сано табдил ёфт. Талхии ҷони вай аз байн рафт; вазни рӯҳи вай бардошта шуд, забони вай озод шуд; ва сели ҳамду сано аз дили вай ба Худо баромад. Он гоҳ вай ба Ӯ бо оҳангҳои осон сухан гуфт:

«Дили ман дар Худованд шодӣ мекунад; шохи ман дар Худованд баланд шудааст; даҳони ман бар душманонам кушода шудааст; зеро ки ман аз наҷоти Ту шодӣ мекунам.»

Дар таҷрибаи муқаррарии масеҳӣ ҳамду сано аз дуо пайравӣ мекунад. Аз ин рӯ, мо метавонем мутмаин бошем, ки агар мо бо дуо оғоз кунем, бо ҳамду сано ба охир мерасонем. Дар дуо мо метавонем ғамгин ва андӯҳгин бошем, аммо дар ҳамду сано мо бо шодӣ шод хоҳем шуд. Гиря метавонад як шаб давом кунад, аммо шодӣ субҳ меояд. Худо ба қавми худ «либоси ҳамду саноро барои рӯҳи ғамгинӣ» медиҳад.

Аммо Худо ба Ҳанно иҷозат надод, ки аз озмоиш гузарад, то вай танҳо ба дуои худ дар ҳадяи фарзандон ҷавоб гирад; Ӯ ният дошт, ки вай дарсҳои муҳими Худро омӯзад, ки вай ҳеҷ гоҳ ба тариқи дигар омӯхта наметавонист. Он чизе ки мо тавассути таҷриба ба даст меорем, ҳамеша аз они мост. Он ҳеҷ гоҳ фаромӯш намешавад.

Вай омӯхт, ки Ӯ муқаддас аст. Аз ин рӯ, Ӯ аз бадие, ки ба номи Ӯ беобрӯӣ меовард, дур буд. Ҳолати қавм, ва махсусан ҳолати коҳинон, даҳшатнок буд. Кас базӯр метавонист ҳолати чизҳоеро, ки дар бобҳои охири китоби Доварон тасвир шудааст, ва он чизеро, ки дар рафтори писарони Элӣ, коҳинони Худованд, шоҳид буд, аз ин бештар номуқаддас тасаввур кунад. Аён аст, ки ҳисси муқаддасии Худо комилан гум шуда буд. Ва Ҳанно, ки дар замони ин ҳама рӯйдодҳо зиндагӣ мекард, шоҳиди он дар тамоми шарми он буд, хислати ҳақиқии Худоро омӯхт.

Вай инчунин омӯхт, ки Ӯ санг аст. Аз ин рӯ, дар озмоиши худ вай дар Ӯ тамоми такягоҳи худро ёфт. Қисмати вай дар шароити душвор афтода буд: дар хона душмани вай ӯро сахт васваса мекард; дар маъбад, ҷои таъиншудаи ибодат, коҳинон қавми Худоро ба сабаби шарорати худ ба гумроҳӣ меандохтанд; дар саросари миллат, бадӣ паҳн шуда буд. Вай ҳеҷ чизе надошт, ки дар он эътимод кунад, ба ҷуз Худо, санги вай.

Ғайр аз ин, вай омӯхт, ки Ӯ Худои дониш аст, ва амалҳо аз ҷониби Ӯ вазн карда мешаванд.

Ҳисси умумӣ дар замони ӯ баръакс буд. Чунин ба назар мерасид, ки Худо ба рӯйдодҳо аҳамият намедиҳад; аз ин рӯ, инсон, ки ба бадӣ майл дорад, метавонад беҷазо гуноҳ кунад. Дар зери ин тасаввуроти хато, дар бораи муносибати Худо ба бадӣ, гуноҳ озодона амал мекунад. Агар Худо ба бадӣ аҳамият надиҳад ва ҳисобе талаб накунад, чаро худдорӣ кунем? Ин далели эҳтимолист, ки шайтон бадкоронро фиреб медиҳад. Аммо имон медонад, ва Ҳанно медонист, ки Худо аз ҳама чизе, ки дар ҷаҳон рӯй медиҳад, огоҳ аст ва дар вақташ аз ҳамаи он ҳисоб талаб хоҳад кард.

Ҳоло чунин Худоест, ки бо қудрат амал мекунад, на танҳо мекушад — инсон метавонад ин корро ба осонӣ анҷом диҳад — балки аз мурдагон эҳё мекунад. Ӯ инчунин бо файз амал мекунад, ки пойҳои муқаддасони Худро дар ҳама наслҳо нигоҳ медорад, ба нафъи камбағалон, ки дар рӯи замин поймол шудаанд, амал мекунад. Бале, «Ӯ камбағалонро аз хок бармехезонад.» Онҳо ғамхории махсуси Ӯ ҳастанд, зеро онҳо тамоми умеди худро ба Ӯ доранд. Дасти қавии Ӯ ба нафъи онҳо амал мекунад. Ҳанно инро таҷриба кард, ва мо низ метавонем.

Суруди ҳамду санои вай вақте ба авҷи худ мерасад, ки вай аз Тадҳиншудаи Худо ёдоварӣ мекунад.

«Ӯ ба Подшоҳи худ қувват хоҳад дод, ва шохи Тадҳиншудаи Худро баланд хоҳад кард.»

Дар асл, дар замони Ҳанно дар Исроил подшоҳе набуд. Имони вай, аммо, ба замоне менигарист, ки яке хоҳад буд. Он гоҳ қавми азобдида ва мазлуми Худо ниҳоят аз ҳама душманони худ наҷот хоҳанд ёфт, ва бо Ӯ дар ҷалол ҳукмронӣ хоҳанд кард.

Ин аввалин ёдоварии Тадҳиншудаи Худо дар Навиштаҳост ва баланд бардоштани Ӯ умеди қавми Ӯст. Ҳанно, намояндаи барҷастаи боқимондаи наҷотёфта, вақте ки аз шаҳодати миллӣ чизе боқӣ намонда буд, ин таҷрибаи Худоро, дар қудрати наҷотбахш, дар шароити озмоиши худ, ва ин умеди мутмаинро дар Ӯ дар бораи барқарор кардани салтанати Ӯ дар қудрат ва ҷалол дошт. Бигзор мо низ ҳаминро дошта бошем.

(Қайдҳои суханронӣ.)

Номаълум»